Als je een Zwitsers horloge hebt van onder de tweeduizend euro, is er een dikke kans dat het hart ervan uit dezelfde fabriek komt als dat van je buurman met een heel ander merk om zijn pols.
Toen ik voor mijn eigen lijstjes uitzocht welk uurwerk er in elk horloge zat, kwam ik ETA negen keer tegen. In vier Tissots, in twee Hamiltons, in een Mido en in een Longines. Vier verschillende merken, vier verschillende prijsklassen, één fabriek in Grenchen.
Dat is geen schandaal. Het is de reden dat er nog een Zwitserse horloge-industrie bestaat.
Wat is ETA?
ETA is de uurwerkfabrikant van de Swatch Group, het grootste horlogeconcern ter wereld. Ze maken zelf geen horloges onder eigen naam en je ziet hun logo nooit op een wijzerplaat. Ze maken alleen de motor.
Het bedrijf zoals we het nu kennen ontstond in 1926, maar de wortels gaan terug tot 1793. Wat ETA in de loop van de twintigste eeuw deed, is de Zwitserse uurwerkproductie stap voor stap opslokken: tientallen kleine fabrikanten werden overgenomen of gingen op in wat uiteindelijk ETA werd.
De grote klap kwam in de jaren zeventig, toen goedkope Japanse quartzhorloges de Zwitserse industrie bijna wegvaagden. Wat er overbleef werd in 1983 samengevoegd tot wat later de Swatch Group ging heten, met ETA als de fabriek eronder.
Het gevolg: één bedrijf leverde de uurwerken aan vrijwel de hele Zwitserse horlogemarkt, inclusief merken die er niet bij hoorden.
De grote namen en waar ze thuishoren
Voor je de kalibers induikt, helpt het om de stamboom te kennen. De uurwerkfabrikant ETA is namelijk eigendom van de Swatch Group. Dat betekent dat de merken binnen deze groep vrijwel allemaal gebruikmaken van ETA-uurwerken, ook al geven ze er in hun folders vaak een eigen naam aan. Wat Tissot de ‘Powermatic 80’ noemt, Hamilton de ‘H-10’ en Mido het ‘Caliber 80’, is onder de motorkap allemaal gebaseerd op exact dezelfde ETA-techniek.
Dit zijn de merken uit mijn eigen reviews en hoe zij hun ETA-uurwerken op de markt brengen:
| Merk | Concern | Uurwerk in mijn reviews |
|---|---|---|
| Tissot | Swatch Group | Powermatic 80 (gemodificeerde ETA) |
| Hamilton | Swatch Group | H-10 (gemodificeerde ETA) |
| Mido | Swatch Group | Caliber 80 (gemodificeerde ETA) |
| Longines | Swatch Group | L888 (exclusieve ETA voor Longines) |
| Maurice Lacroix | Onafhankelijk | Sellita (geen ETA) |
Je ziet het: op de laatste na, draait alles in dit rijtje onder de motorkap op een ETA. Dat het onafhankelijke Maurice Lacroix genoodzaakt is om de overstap te maken naar concurrent Sellita, is absoluut geen toeval. Daar kom ik zo op terug.
Waarom je de naam ETA nooit ziet
Omdat het merk erop staat en niet de fabriek. Precies zoals bij Miyota in de Japanse hoek.
Sterker nog: bij ETA gaat het hernoemen nog een stap verder. Merken binnen de Swatch Group krijgen hun eigen versie van een ETA-kaliber, met een eigen naam en soms een eigen aanpassing.
- Tissot Powermatic 80 is de ETA C07.111
- Mido Caliber 80 is de ETA C07.621, technisch vrijwel identiek
- Hamilton H-10 is een doorontwikkelde ETA 2824-2
- Longines L888 is de ETA A31.L11
Vier merknamen, vier prijskaartjes, en eronder een verrassend kleine familie kalibers. Wie de merknamen kent maar de basis niet, denkt dat hij vier verschillende uurwerken vergelijkt.
De belangrijkste ETA-kalibers
De 2824-2: het werkpaard
Als er één Zwitsers uurwerk is dat je moet kennen, is het deze. Geïntroduceerd in de jaren zeventig, sindsdien in miljoenen horloges gebruikt, en nog steeds de basis voor talloze varianten.
Automatisch, 28.800 halve slagen per uur, ongeveer 38 uur gangreserve, hackend en handmatig opwindbaar. Elke horlogemaker ter wereld kan hem repareren en er zijn overal onderdelen voor.
De Hamilton H-10 uit mijn Khaki-review en Jazzmaster-review is hierop gebaseerd, maar dan met een aangepaste veer voor 80 uur gangreserve.
De C07-familie: de 80-uurskalibers
Dit is de moderne tak, en de meest besproken. Powermatic 80 en Mido Caliber 80 horen hier allebei bij.
De truc: door de frequentie te verlagen van 28.800 naar 21.600 halve slagen per uur, verbruikt het uurwerk minder energie en haal je uit dezelfde veer tachtig uur in plaats van veertig. Dat betekent dat je je horloge vrijdag afdoet en maandag nog steeds op tijd staat.
Wat je ervoor inlevert, staat op mijn pagina over de Powermatic 80.
De 2892-A2: de dunne
Dunner en verfijnder dan de 2824, en daardoor de basis voor duurdere horloges. Dezelfde 28.800 slagen, maar met een slankere bouw waardoor merken er een eleganter horloge omheen kunnen maken.
De quartzkalibers
ETA maakt ook quartz, en dat vergeten mensen graag. De F06-serie zit onder meer in de Tissot Everytime. Technisch niet spannender dan een Japanse tegenhanger, maar het levert het merk wel het predicaat Swiss Made op.
Maar wat zijn Sellita uurwerken dan?
Hier wordt het interessant, en dit is de context die je nodig hebt om jouw horloge te begrijpen.
Tot een jaar of twintig geleden leverde ETA aan iedereen. Ook aan merken buiten de Swatch Group, die daardoor een Zwitsers horloge konden bouwen zonder een eigen uurwerkfabriek. Dat hield de hele middenklasse van de Zwitserse industrie overeind.
Rond 2002 kondigde Swatch Group aan die leveringen af te bouwen. De redenering was begrijpelijk: waarom zou je je concurrenten van motoren voorzien? De Zwitserse mededingingsautoriteit bemoeide zich ermee, er kwam een afbouwregeling, en uiteindelijk is de kraan grotendeels dichtgedraaid.
Het gevolg is dat er een gat viel, en dat gat werd gevuld. Sellita, dat jarenlang onderdelen voor ETA had gemaakt en de kalibers dus door en door kende, begon zijn eigen versies te bouwen zodra de patenten waren verlopen. De Sellita SW200 is functioneel een ETA 2824-2.
Dat verklaart precies wat ik in mijn eigen reviews tegenkwam: Maurice Lacroix is een onafhankelijk merk zonder concernmoeder, en gebruikt in zowel de Aikon als de 1975 een Sellita. Niet omdat het slechter is, maar omdat ETA simpelweg niet meer levert.
Is een ETA uurwerk goed?
Ja, en op een manier die weinig fabrikanten kunnen evenaren.
Wat ETA levert is voorspelbaarheid. Een 2824 loopt na twintig jaar nog steeds, elke horlogemaker kan hem openleggen, en onderdelen zijn er altijd. Dat is een enorme waarde die je pas voelt als je horloge een keer stukgaat.
Waar ik kritischer op ben, is de manier waarop de 80-uurskalibers worden gebracht. Tachtig uur gangreserve is een prachtig verkoopargument, en merken zetten het groot op de doos. Dat je die uren betaalt met een lagere frequentie en dus een minder vloeiende secondewijzer, staat er niet bij. Dat is geen bedrog, maar het is wel eenzijdig.
En dan de prijsvraag. Een ETA-kaliber in een Tissot en datzelfde kaliber in een merk drie treden hoger kosten de fabrikant vrijwel hetzelfde. Wat je extra betaalt, gaat naar de kast, de afwerking en de naam. Dat mag, maar het is goed om te weten waar je geld heen gaat.
Bekende horloges met een ETA-uurwerk
Uit mijn eigen reviews:
- Tissot PRX Powermatic 80 (ETA C07.111)
- Tissot Le Locle (Powermatic 80)
- Tissot Seastar (Powermatic 80)
- Tissot PR 100 (Powermatic 80 of quartz)
- Hamilton Khaki (H-10)
- Hamilton Jazzmaster (H-10)
- Mido Ocean Star (Caliber 80)
- Longines HydroConquest (L888)
- Tissot Everytime Gents (ETA quartz)
Nieuw in mechanische horloges? Begin dan bij automatische horloges.