Miyota uurwerken: alles wat je moet weten

Er zit een goede kans dat je op dit moment een Miyota om je pols hebt zonder dat je het weet.

Toen ik voor mijn eigen lijstjes uitzocht welk uurwerk er nou precies in elk horloge zat, kwam ik dezelfde naam steeds opnieuw tegen. In een Casio duikhorloge. In twee Festina’s. In een Boccia van titanium. En natuurlijk in de Citizens, want daar hoort het thuis. Bij elkaar zat er in een kwart van de veertig horloges die ik bekeek een Miyota. Op geen enkele wijzerplaat stond die naam.

Dat is geen toeval en het is ook geen verzwijgen. Het is gewoon hoe de horloge-industrie werkt, en als je dat eenmaal doorhebt kijk je anders naar een prijskaartje.

Miyota is de uurwerkfabriek van Citizen. Opgericht in 1959, vernoemd naar het dorpje Miyota in de Japanse prefectuur Nagano, waar de fabriek nog steeds staat.

Het bijzondere aan Citizen is dat het bedrijf twee dingen tegelijk doet. Aan de ene kant maken ze complete horloges onder hun eigen naam. Aan de andere kant verkopen ze via Miyota hun uurwerken aan iedereen die er om vraagt, inclusief merken waarmee ze in de winkel rechtstreeks concurreren.

Dat klinkt gek, maar het is in deze industrie eerder regel dan uitzondering. ETA doet precies hetzelfde binnen de Swatch Group en levert aan half Zwitserland. Seiko Instruments doet het voor Seiko. Sellita is puur toeleverancier zonder eigen horloges. Het maken van een uurwerk is namelijk een compleet ander vak dan het ontwerpen van een horloge, en er zijn wereldwijd maar een handvol bedrijven die het eerste echt beheersen.

Miyota is qua aantallen een van de grootste. Ze produceren tientallen miljoenen uurwerken per jaar. Als je een mechanisch horloge onder de vijfhonderd euro koopt en het is geen Seiko, is de kans groot dat er een Miyota in zit.

Om twee redenen, en de tweede is de interessantste.

De eerste is simpel: merken als Festina, Boccia of Lotus bouwen geen uurwerken. Die kopen ze in, ontwerpen er een kast en een wijzerplaat omheen, en zetten hun eigen naam op de voorkant. Dat is geen bedrog, het is gewoon arbeidsverdeling. Niemand verwacht van een fietsenmerk dat ze zelf hun kettingen maken.

De tweede reden is dat sommige merken het uurwerk een eigen nummer geven.

Het mooiste voorbeeld dat ik tegenkwam is de Casio Duro MDV-107, een van de populairste budgetduikers die er bestaat. Casio noemt het uurwerk daarin “module 2784”. Zoek je door, dan blijkt dat gewoon een Miyota 2115 te zijn. Dus in het bekendste Japanse budgethorloge van merk A zit een uurwerk van merk B, dat óók een concurrent van A is.

Citizen doet hetzelfde bij zichzelf. De kalibers die ze 8200 en 8210 noemen zijn Miyota-uurwerken onder Citizens eigen vlag. Dat is minder verrassend, want het is hetzelfde bedrijf, maar het verklaart wel waarom je in specificaties soms “Citizen 8210” leest en soms “Miyota 8210” voor precies hetzelfde ding.

Dit is precies waarom ik uurwerken interessant vind. Het prijskaartje van een horloge zegt iets over de kast, de afwerking, het glas en de merknaam. Over de motor eronder zegt het vaak veel minder dan je denkt.

Miyota maakt honderden kalibers. In de praktijk kom je er vier tegen.

De 82xx-serie: de betaalbare automaat

De 82xx uurwerkenserie is de werkpaardenfamilie en waarschijnlijk het uurwerk waar je Miyota het snelst tegenkomt. Alle varianten zijn technisch bijna identiek, ze verschillen alleen in wat ze op de wijzerplaat laten zien.

• 8200: dag- en datumaanduiding
• 8210: alleen datum, met centrale secondewijzer
• 8215: de klassieker, alleen datum
• 8229: de open-hartversie, met een venster in de wijzerplaat waardoor je de balans ziet werken

Gemeenschappelijk: 21 steentjes, 21.600 halve slagen per uur, ongeveer 40 uur gangreserve, en een nauwkeurigheid die Miyota zelf op ongeveer 20 seconden per dag zet.

Deze zit onder andere in de Citizen Tsuyosa (8210), de Citizen C7 (8200) en de Citizen Mechanical Open Heart (8229).

De 90xx-serie: de betere automaat

De 9015 is het uurwerk waar horlogeliefhebbers wél warm van worden, en je vindt hem vooral bij microbrands en merken die net iets meer willen bieden.

Hij is dunner dan de 82xx, tikt sneller op 28.800 halve slagen per uur, en kan twee dingen die de 82xx niet kan: hij hackt en je kunt hem met de hand opwinden. Daarover zo meer, want dat is een groter verschil dan het klinkt.

De 21xx-serie: de meest gebruikte quartz ter wereld

De 2115 is waarschijnlijk het meest geproduceerde uurwerk dat er bestaat. Simpel, goedkoop, drie wijzers en een datum, batterij van een jaar of drie. Je vindt hem in duizenden horloges van honderden merken, inclusief die Casio Duro.

Zijn familieleden komen in mijn lijstjes ook voorbij: de 2415 in de Festina Classics, de GR12 in de Festina On the Square.

De 6S-serie: de quartzchronograaf

Als je een betaalbare chronograaf koopt met drie subdials, zit hier vaak een Miyota 6S in. De 6S21 zit bijvoorbeeld in de Bauhaus Aviation Tornado. Meten tot zestig minuten, terugspringende wijzers, en verder geen poespas.

Hoe een automatisch uurwerk in de basis werkt, laat ik hier even liggen, want dat geldt voor elk merk. Wat ik wél interessant vind is waar Miyota eigen keuzes maakt, want die voel en hoor je terug om je pols.

Hij windt maar één kant op (unidirectioneel)

De meeste automaten winden op als de rotor beide kanten op draait. Miyota’s 82xx-serie doet dat maar één kant op.

Het voordeel is dat het mechanisme simpeler is, met minder onderdelen die stuk kunnen en een lagere prijs. Het nadeel is dat je er iets meer voor moet bewegen om het horloge vol te krijgen. In de praktijk merk je dat nauwelijks als je hem dagelijks draagt, maar leg je hem een dag weg en pak je hem weer op, dan duurt het wat langer voordat hij op stoom is.

Hoorbaar zwiepende rotor

Dit is het meest genoemde kritiekpunt op Miyota-automaten en het klopt: je hoort en voelt de rotor rondgaan. Beweeg je pols en er zwiept iets in het horloge mee.

Het is geen defect. Het komt door datzelfde eenrichtingsopwindwerk: de rotor draait de ene kant op vrij mee zonder weerstand, en dat maakt geluid. Bij een ETA of Seiko zit er in beide richtingen weerstand op, waardoor het rustiger aanvoelt.

Vind ik het storend? Eerlijk gezegd niet. Het herinnert je eraan dat er iets mechanisch aan je pols hangt, en dat is precies waarom je een automaat koopt. Maar als je van absolute stilte houdt, weet je nu waarom je Miyota-horloge zoemt.

Hacken en opwinden (het echte verschil tussen 82xx en 90xx)

Twee begrippen die je wilt kennen, want dit is waar je het prijsverschil merkt.

Hacken betekent dat de secondewijzer stopt zodra je de kroon uittrekt. Klinkt als een detail, maar zonder die functie kun je je horloge nooit precies gelijkzetten met de klok. Je kunt hem op de minuut zetten, niet op de seconde.

Handmatig opwinden betekent dat je het horloge aan de gang krijgt door aan de kroon te draaien. Kan een uurwerk dat niet, dan moet je bij een stilstaand horloge staan schudden tot hij begint te lopen.

De klassieke 82xx-serie kan geen van beide. De 9015 kan het allebei. Dat is in dagelijks gebruik een groter verschil dan alle specificaties bij elkaar.

Frequentie: hoe vloeiend loopt de secondewijzer?

De 82xx tikt 21.600 keer per uur, de 9015 tikt 28.800 keer per uur. Dat komt neer op zes tegen acht bewegingen per seconde.

Je ziet het aan de secondewijzer. Bij 28.800 glijdt hij vloeiend rond, bij 21.600 zie je de stapjes net iets duidelijker. Het is geen wereld van verschil, maar als je er eenmaal op let zie je het altijd.

Grappig genoeg is dit precies dezelfde afweging die je bij Zwitserse merken tegenkomt. De ETA Powermatic 80 in de Tissot PRX en de Seiko 6R35 in de Prospex tikken allebei óók op 21.600, en om dezelfde reden: een lagere frequentie kost minder energie, dus haal je er meer gangreserve uit. Bij Miyota levert die keuze geen extra gangreserve op, daar is het puur een kwestie van kosten.

De vergelijking die iedereen maakt, want dit zijn de twee Japanse reuzen en ze bedienen precies dezelfde koper.

Zet de Miyota 8215 naast de Seiko NH35 en dan wint Seiko op papier. De NH35 hackt en is handmatig opwindbaar, de 8215 doet geen van beide. Ga je een stapje hoger naar de Miyota 9015, dan draait het helemaal om: die is aanzienlijk dunner, tikt sneller en doet alles wat de NH35 ook doet.

Drie manieren, van makkelijk naar minder makkelijk.

1. Kijk op de achterkant. Heeft je horloge een doorzichtige bodem, dan staat het kalibernummer vaak op de rotor of op een brug. Bij een dichte bodem staat het er soms ingegraveerd.
2. Kijk naar het merk. Maakt het merk zelf geen uurwerken, dan koopt het ze in. Dat geldt voor vrijwel elk modemerk, voor Festina, Lotus, Boccia, Olympic en talloze microbrands. Is het een automaat onder de vijfhonderd euro en is het geen Seiko, dan is Miyota de meest waarschijnlijke kandidaat.
3. Bij een 82xx hoor je die rotor. Beweeg je pols, houd het horloge bij je oor, en je hoort iets meezwiepen. Geen bewijs, maar wel een sterke aanwijzing.

Ja, en ik vind dat je er niet neerbuigend over hoeft te doen.

Een Miyota gaat je niet ontroeren. Er is niets verfijnds aan, de afwerking is functioneel, en de rotor rammelt. Maar hij loopt, hij blijft lopen, en hij is voor een habbekrats te vervangen of te repareren. Voor het geld dat je betaalt is dat precies wat je mag verwachten.

Waar ik wél kritisch op word: als een merk vijftienhonderd euro vraagt en er zit een standaard Miyota in zonder dat je daar iets voor terugkrijgt in afwerking of ontwerp, dan betaal je voor de naam. Dat mag, zolang je het weet.

En dat is uiteindelijk het hele punt van deze pagina. Niet dat een Miyota goed of slecht is, maar dat je weet wat er in je horloge zit voordat je betaalt.

Uit mijn eigen reviews en koopgidsen kwamen deze naar boven:

• Citizen Tsuyosa (kaliber 8210)
• Citizen C7 (kaliber 8200)
• Citizen Mechanical Open Heart (kaliber 8229)
• Casio Duro MDV-107 (Miyota 2115, onder Casio-nummer 2784)
• Festina Classics (Miyota 2415)
• Festina On the Square (Miyota GR12)
• Boccia Titanium (Miyota quartz)
• Bauhaus Aviation Tornado (Miyota 6S21)

Miyota maakt betrouwbare uurwerken die vooral uitblinken in prijs-kwaliteit. De 82xx-serie is eenvoudig, maar bewezen betrouwbaar. De 9015 is technisch interessanter en biedt meer mogelijkheden. Verwacht geen luxe afwerking, maar wel een degelijk uurwerk. Voor betaalbare en middenklasse horloges is Miyota daarom een prima keuze.