Inhoudsopgave
Iedereen kent de Tissot PRX als het horloge met tachtig uur gangreserve. Bijna niemand weet dat Hamilton er eerder mee was.
In 2014 stopte Hamilton een aangepast Zwitsers uurwerk in de Khaki Field met tachtig uur, op een moment dat de rest van de markt nog achtendertig leverde. Pas daarna volgden Tissot, Mido en Certina. En er zit in deze Hamilton een onderdeel dat het bekendere Tissot-broertje niet krijgt.
Dat maakt van dit horloge iets anders dan de nuchtere fieldwatch waar het voor doorgaat.
In het kort
Wat er goed is
- Tachtig uur gangreserve, en Hamilton was daar het eerst mee
- Metalen echappement met 25 steentjes, waar Tissot er 23 en kunststof heeft
- Kompasbezel die daadwerkelijk werkt, en geen decoratie is
- Geschroefde kroon en honderd meter waterdicht
- De NATO-band past bij het karakter en kost vrijwel niets om te vervangen
Wat er niet goed is
- Eenenveertig millimeter en twaalf millimeter dik: onder een manchet past hij niet
- De gezandstraalde wijzerplaat is mooi maar verbergt geen enkele vingerafdruk op het glas
- Een NATO-band legt het horloge hoger op je pols dan nodig
- Nivachron ontbreekt bij een deel van de oudere exemplaren
Mijn oordeel: technisch het beste uurwerk uit de hele Swatch Group-instapfamilie, in een horloge dat eerlijk is over wat het is.
Zo heb ik getest
Ik werk altijd hetzelfde. Ik loop een winkel binnen, vertel dat ik een horlogeplatform heb, en vraag of ik het horloge een dag mag dragen. Meestal is dat geen probleem. Na vierentwintig uur maak ik de balans op en breng ik hem terug.
Deze keer de Expedition Auto in eenenveertig millimeter op de groene NATO-band.
Wat ik niet kan beoordelen: hoe de kast er na twee jaar uitziet, of hoe die NATO zich houdt. De gangafwijking meet ik bij een automaat wel, want tien of twintig seconden per dag zie je binnen een dag.
Ik krijg geen horloges van merken en ik doe geen betaalde plaatsingen.
Waarom de Khaki?
Hamilton maakt sinds 1892 horloges en heeft de Tweede Wereldoorlog doorgebracht met het leveren van horloges aan het Amerikaanse leger. Dat is geen marketingverhaal dat er achteraf bij is bedacht, dat is de reden dat het merk bestaat zoals het bestaat.
De Khaki is de lijn waar die geschiedenis in doorleeft. Waar de Jazzmaster netter is en de Ventura om design draait, blijft de Khaki dicht bij de oorsprong: groot leesbaar, degelijk gebouwd, niets voor de show.
De Expedition is daarbinnen het buitenmodel. Hij heeft een kompasbezel, een geschroefde kroon en honderd meter waterdichtheid, en dat maakt hem de meest uitgesproken van de familie.
Meer over waar Hamilton staat tussen de andere merken lees je bij de 20 beste Zwitserse horlogemerken.
Technische specificaties
Dit zijn de gegevens van de Khaki Field Expedition Auto 41 millimeter met zwarte gezandstraalde wijzerplaat op groene NATO-band, referentie H70315931.
- Uurwerk: Hamilton H-10, gebaseerd op de ETA 2824-2
- Frequentie: 21.600 halve slagen per uur
- Gangreserve: 80 uur
- Steentjes: 25
- Echappement: traditioneel metaal
- Diameter: 41 mm
- Kastdikte: circa 12 mm
- Materiaal kast: roestvrij staal
- Bezel: kompasschaal
- Glas: saffier met antireflectiecoating
- Kroon: geschroefd
- Waterdichtheid: 10 ATM
- Wijzerplaat: zwart gezandstraald, Super-LumiNova
- Band: groene NATO van textiel
- Prijsklasse: Zwitsers middensegment
Twee regels uit dat lijstje zijn belangrijker dan ze eruitzien: 25 steentjes en een metalen echappement.
Het uurwerk
Dit is het stuk dat in mijn eerste versie ontbrak, en het is het sterkste technische argument voor dit horloge.
De H-10 is Hamiltons naam voor de ETA C07.611, een kaliber uit de Swatch Group. Tissot noemt zijn versie Powermatic 80, Mido noemt het Caliber 80. Zelfde familie, verschillende namen.
Maar niet dezelfde onderdelen!
| Hamilton H-10 | Tissot Powermatic 80 (C07.111) | |
|---|---|---|
| Echappement | Traditioneel metaal | Synthetisch, kunststof |
| Steentjes | 25 | 23 |
| Gangreserve | 80 uur | 80 uur |
| Frequentie | 21.600 vph | 21.600 vph |
Het echappement is het onderdeel dat de energie doseert, met de ankerhaak en het gangwiel. Tissot gebruikt daar in zijn meestverkochte modellen kunststof voor, Hamilton hield vast aan metaal. Die twee extra steentjes zitten precies op de plek waar kunststof geen lagersteen nodig heeft.
Is dat kunststof slecht? Niet meteen. Het heeft minder wrijving en draagt bij aan die tachtig uur. Maar het is de goedkopere oplossing, en dat Hamilton, Mido, Certina en Rado er allemaal niet voor kozen zegt iets. Hoe die delen zich over vijftien jaar houden weet bovendien nog niemand.
Hamilton was ook eerst. De H-10 kwam in 2014 in de Khaki Field, op een moment dat vrijwel elk uurwerk in dit segment op achtendertig uur zat. De Powermatic 80 volgde daarna. Wat nu de standaard is binnen de Swatch Group, begon hier.
Wat je ervoor inlevert is de tikfrequentie. 21.600 slagen per uur betekent zes stapjes van de secondewijzer per seconde, tegen acht bij een klassiek uurwerk. Niet schokkerig, maar een liefhebber ziet het. Dat is de prijs van die tachtig uur en niemand zet hem op de doos.
Let op bij tweedehands koop: de nieuwere H-10’s hebben een Nivachron-haarspiraal, een titaniumlegering die veel minder gevoelig is voor magnetisme. Oudere exemplaren hebben nog een stalen Nivarox. Dat is de moeite van het navragen waard.
De kompasbezel: werkt 'ie echt?
Ja, en da’s best geinig!
Op de bezel staat een kompasschaal. Richt de uurwijzer op de zon en de zuidrichting ligt precies halverwege tussen die wijzer en de twaalf. Draai vervolgens de bezel zodat de schaal klopt, en je hebt een ruwe kompasaanduiding.
Werkt dat nauwkeurig? Nee. Het is een benadering die afhangt van hoe hoog de zon staat en op welke breedtegraad je bent, en op een bewolkte dag heb je er niets aan. Maar het is een echte functie met een echte geschiedenis, geen schaalverdeling die er voor de sier op staat.
Dat is een aangenaam verschil met veel horloges die er outdoorachtig uitzien zonder dat er iets werkt. Hoe lunettes in het algemeen werken staat bij wat is een bezel.
Ontwerp en afwerking
De gezandstraalde wijzerplaat is het beste onderdeel. Volledig mat, geen glans, en daardoor leesbaar onder elke lichthoek. Dat is precies wat een fieldwatch moet doen en het is een detail waar veel merken op bezuinigen door een mat ogende maar eigenlijk halfglanzende plaat te gebruiken.
De cijfers zijn groot en er is geen enkel element dat er niet hoort. Geen tekstblok van vier regels, geen tekstuur, geen accentkleur. Super-LumiNova op wijzers en indexen.
De kast is geborsteld staal met vloeiende overgangen en geen scherpe randen. Netjes maar nuchter, precies zoals het hoort. Dit is geen horloge waarin je polijstlijnen gaat bewonderen, en dat is geen kritiek.
De geschroefde kroon is een echte plus. Bij de PRX en de PR 100 zit een push-pull kroon bij honderd meter, en dan is het maar afwachten of je hem hebt aangedrukt. Hier draai je hem vast en weet je het.
Ik heb wel nog één ergernis: het saffierglas heeft een antireflectiecoating en die laat vingerafdrukken staan als geschilderd. Bij een mat horloge valt dat extra op, want de rest van het oppervlak doet dat niet.
Draagervaring
Eenenveertig millimeter met twaalf millimeter dikte draagt stevig. Dit is geen horloge dat je vergeet, en onder een manchet past hij niet. Dat is geen ontwerpfout maar een consequentie van wat het is.
Twijfel je over de maat, kijk dan bij horlogematen. De Expedition bestaat ook in zevenendertig millimeter, en die is voor veel polsen de betere keuze.
Dat van die NATO-band moet ik iets nuanceren. Hij is comfortabel, hij vormt zich na een dag naar je pols, en hij is voor een habbekrats te vervangen in elke kleur die je wilt. Dat zijn echte voordelen.
Maar een NATO loopt onder de kast door, en dat tilt het horloge een paar millimeter hoger op je pols. Bij een horloge dat al twaalf millimeter dik is, merk je dat. Hij wiebelt niet, maar hij zit wel merkbaar hoger dan op een leren band of een schakelband.
Vind je dat storend, dan is de leren of stalen uitvoering de betere keuze. Vind je dat niet erg, dan is die NATO de goedkoopste manier om je horloge vijf keer van karakter te laten veranderen.
Nauwkeurigheid
Over vierentwintig uur liep dit exemplaar ongeveer zes seconden voor. Momentopname en geen meting over een week, maar dat past bij wat je van de H-10 mag verwachten.
Reken in de praktijk op vijf tot twaalf seconden per dag. Loopt hij structureel scheef, dan is er goed nieuws: de H-10 ligt architectonisch dicht genoeg bij de klassieke ETA 2824 dat een zelfstandige horlogemaker er gewoon aan kan werken.
Dat is een reëel voordeel ten opzichte van sommige moderne kalibers die in de fabriek met een laser worden vastgezet. Meer over automaten bij automatische horloges.
Onderhoud
Hier is dit horloge op zijn sterkst. De H-10 deelt zijn architectuur grotendeels met de ETA 2824-2, het meest geserviced Zwitserse uurwerk ter wereld. Onderdelen lopen via de normale Swatch Group-distributie en elke horlogemaker kent het.
Door de lagere frequentie slijt het echappement bovendien langzamer dan bij een uurwerk op 28.800 slagen. In de praktijk zie je dat terug in ruimere serviceintervallen: waar vijf jaar vroeger de vuistregel was, hoor je nu vaker zeven tot tien.
De geschroefde kroon vraagt wel een handeling voor je het water in gaat. Wat die honderd meter betekent staat bij waterdichtheid bij horloges.
Wat mij stoort
De dikte in combinatie met de NATO. Twaalf millimeter plus een band die eronderdoor loopt, maakt van dit horloge iets dat duidelijk op je pols zit in plaats van eromheen. Bij een fieldwatch hoort dat er een beetje bij, maar het beperkt wel wanneer je hem draagt.
Die vingerafdrukken op het glas. Klein, maar bij een horloge dat verder volledig mat is, is het het enige dat er smoezelig uitziet.
En een punt uit mijn eerste versie dat ik moet rechtzetten. Ik vergeleek de Khaki met de Citizen Promaster en noemde daarbij kaliber 8210. Dat klopt niet: de 8210 zit in de Tsuyosa, niet in de Promaster-automaten. Dat was een slordigheid.
Alternatieven Hamilton Khaki Field
| Model | Uurwerk | Gangreserve | Waarom je die zou kiezen |
|---|---|---|---|
| Hamilton Khaki Expedition | H-10, metalen echappement | 80 uur | Beste uurwerk uit deze familie, plus een werkende kompasbezel |
| Tissot PRX | Powermatic 80, kunststof echappement | 80 uur | Goedkoper en veel meer eigen gezicht, mindere techniek |
| Seiko 5 Sports | Seiko 4R36 | 41 uur | Fractie van de prijs, maar Hardlex en minder gangreserve |
| Seiko Prospex | Seiko 6R35 | 70 uur | Betere lume en 200 meter, ander genre |
| Hamilton Jazzmaster | H-10 | 80 uur | Zelfde uurwerk, wel geschikt onder een overhemd |
De vergelijking die telt is met de PRX, en die valt anders uit dan de hype doet vermoeden. Op techniek wint de Hamilton: metalen echappement, twee steentjes meer, een geschroefde kroon en een uurwerk dat je eigen horlogemaker kan bijstellen. Op uiterlijk wint de PRX met afstand, want dat is een horloge waar mensen iets van zeggen.
Vind je beide even mooi? Dan is de Hamilton objectief de betere koop.
Voor wie wel en voor wie niet
Koop hem als je een fieldwatch wilt die er niet alleen uitziet als gereedschap maar het ook is. Als je waarde hecht aan een uurwerk dat je overal kunt laten repareren. Of als je een horloge zoekt waar je in de zomer niet voorzichtig mee hoeft te doen.
Koop hem niet als hij ook onder een overhemd moet, want dat gaat niet werken. Ook niet als je een vloeiende secondewijzer belangrijk vindt. En kijk bij een pols onder de achttien centimeter eerst naar de zevenendertig millimeter versie.
Mijn conclusie:
De Khaki is het klokkie dat het minst probeert en het meeste levert.
Onder die nuchtere buitenkant zit het beste uurwerk uit de hele Swatch Group-instapfamilie: metalen echappement, vijfentwintig steentjes, tachtig uur, en Hamilton was er eerder mee dan Tissot. Dat is geen detail voor liefhebbers, dat is het verschil tussen een uurwerk waarvan je weet hoe het over vijftien jaar loopt en eentje waarvan dat nog moet blijken.
Daar komt een kompasbezel bij die daadwerkelijk werkt, een geschroefde kroon die je niet kunt vergeten, en een wijzerplaat die je onder elke lichthoek kunt aflezen.
Wat je inlevert is veelzijdigheid. Je gaat ‘m niet onder je pak dragen én hij past onder geen enkele manchet. Maar binnen wat het wil zijn, kan ik zo snel geen betere bedenken…
