Seiko 8T63 quartz uurwerk: chronograaf die het beste van twee werelden pakt

Een mechanische chronograaf is prachtig maar duur. Een gewone quartzchronograaf is betaalbaar maar voelt goedkoop aan: druk je op de resetknop, dan kruipt de secondewijzer traag terug naar nul.

De Seiko 8T63 lost dat op met een truc die veel te weinig aandacht krijgt. De tijd wordt geregeld door een quartzkristal, maar de chronograaf zelf is mechanisch aangedreven. Druk op reset en de wijzer springt in één klap terug naar twaalf uur, precies zoals bij een chronograaf van duizenden euro’s.

Dat heet mecha-quartz, en het is het soort compromis waar ik van hou: je levert in op het romantische verhaal, niet op het gevoel.

De 8T63 is een quartzchronograaf van Seiko, in productie sinds ongeveer 2015 en gebaseerd op de oudere 6T63. Je vindt hem in Seiko’s eigen chronograafmodellen in het betaalbare tot middensegment.

Net als bij de mechanische kalibers heeft Seiko twee namen voor hetzelfde ding. Het uurwerk dat in Seiko’s eigen horloges zit heet 8T63. Levert Seiko Instruments hetzelfde uurwerk aan andere merken, dan heet het VK63, en onder die naam kom je hem tegen bij talloze microbrands en modehorloges.

Dat is precies dezelfde constructie als bij de mechanische Seiko-kalibers, waar de 4R35 buiten Seiko NH35 heet.

Dit is het stuk dat de moeite waard is, want wist je uberhaupt dat deze categorie bestaat?

Bij een gewone quartzchronograaf worden alle wijzers, ook die van de stopwatch, aangedreven door kleine stappenmotortjes. Druk je op reset, dan moeten die motortjes de wijzers stap voor stap terugdraaien naar nul. Dat duurt een paar seconden en je ziet ze kruipen. Functioneel prima, maar het voelt als een rekenmachine.

Bij een mechanische chronograaf zit er een hamermechanisme in. Druk je op reset, dan slaat die hamer tegen hartvormige nokjes op de assen, en de wijzers klappen ogenblikkelijk terug naar nul. Dat is het gevoel waar liefhebbers voor betalen.

Mecha-quartz combineert de twee. De tijdmeting is quartz, dus nauwkeurig en goedkoop. Maar de chronograaf heeft dat mechanische hamermechanisme, dus je krijgt die directe terugslag.

Volgens Seiko’s eigen technische documentatie is het resetmechanisme in de 8T63 gebaseerd op de 8R28, hun mechanische chronograafkaliber. Ze gebruiken daarbij één hamer met drie punten in plaats van drie losse hamers zoals bij Zwitserse constructies gebruikelijk is. Dat maakt het geheel robuuster en makkelijker te onderhouden.

Wil je eerst weten wat een chronograaf precies is en hoe je hem gebruikt, lees dan wat is een chronograaf.

• Type: mecha-quartz chronograaf
• Frequentie: 32.768 Hz
• Nauwkeurigheid: ongeveer 15 seconden per maand
• Steentjes: geen
• Diameter: 30,8 mm (13½ lijn)
• Dikte: 5,1 mm
• Batterij: SR936SW, ook bekend als 394
• Batterijduur: ongeveer 36 maanden
• Chronograaf: tot 60 minuten, in stappen van één seconde
• Weergave: uren, minuten, kleine secondewijzer, 24-uurswijzer, datum
• Extra: automatische nulstelling, waarschuwing bij lege batterij
• Herkomst: Japan

Let op die diameter van 30,8 millimeter. Dat is fors, en het verklaart waarom horloges met dit uurwerk zelden onder de veertig millimeter blijven. Wil je weten welke kastmaat bij je past, kijk dan bij horlogematen.

De bediening is klassiek: bovenste drukknop starten en stoppen, onderste drukknop resetten.

De stopwatch meet tot zestig minuten in stappen van een hele seconde. Daarna stopt hij automatisch. De centrale wijzer telt de seconden, een teller op negen uur telt de minuten.

Twee dingen die Seiko goed heeft opgelost. De automatische nulstelling zorgt dat alle tellers ogenblikkelijk terugspringen naar hun nulpositie, ook als de batterij tussendoor leeg is geweest. En de energiewaarschuwing laat je weten dat de batterij bijna op is voordat het horloge stilvalt.

Zit er een tachymeterschaal op de rand van je horloge, dan kun je met deze chronograaf snelheden aflezen. Hoe dat werkt leg ik uit in tachymeter: alles wat je moet weten.

De bovenste regel is waarom mecha-quartz bestaat. Voor het geld van een gewone quartzchronograaf krijg je het bedieningsgevoel van een mechanische.

Die reset is verslavend. Dat is geen overdrijving. De eerste keer dat je op de onderste knop drukt en de wijzer in één klap terugklapt, snap je waarom mensen hier bewust naar op zoek gaan.

De drukknoppen voelen stevig. Doordat er een mechanisch mechanisme achter zit, krijg je een duidelijk klikpunt in plaats van het slappe knopje van een goedkope quartzchronograaf.

Hij is nauwkeurig en vraagt niets. Vijftien seconden per maand betekent dat je hem twee of drie keer per jaar bijstelt. Verder geen opwinden, geen stilstand, geen gedoe.

De secondewijzer tikt. Eén stap per seconde, zoals bij elk quartzuurwerk. Wie van een automaat komt, ziet dat meteen.

Hij is groot. Ruim dertig millimeter doorsnee en vijf millimeter dik, dus het horloge eromheen wordt fors.

Ongeveer elke drie jaar een nieuwe batterij, een SR936SW oftewel 394. Bij een juwelier ben je daar doorgaans een tientje tot vijftien euro aan kwijt.

Zelf doen kan ook, en ik heb daar aparte stukken over geschreven: zelf de batterij van je horloge vervangen en je horloge openmaken.

Wel één ding dat specifiek voor dit type geldt. Omdat de chronograafwijzers mechanisch worden aangedreven, kunnen ze na een batterijwissel uit lijn staan met de nulpositie. Het uurwerk heeft daar een nulstelfunctie voor, maar staan ze er echt ver naast, dan moet een horlogemaker de wijzers er even af halen en opnieuw plaatsen. Bij een gewone quartzchronograaf herstelt dat zichzelf makkelijker.

Verder valt er niets te onderhouden. Gaat het uurwerk stuk, dan is vervangen goedkoper dan repareren.

Staat je horloge er onverwacht mee op, kijk dan eerst bij horloge loopt te langzaam of staat stil.

• Ogenblikkelijke terugslag bij reset, precies als bij een mechanische chronograaf.
• Stevig aanvoelende drukknoppen met een duidelijk klikpunt.
• Quartznauwkeurigheid, dus vijftien seconden per maand in plaats van per dag.
• Robuust resetmechanisme met één hamer in plaats van drie losse onderdelen.
• Automatische nulstelling en een waarschuwing als de batterij bijna leeg is.
• Betaalbaar, waardoor een chronograafgevoel bereikbaar wordt in horloges van een paar honderd euro.

• Met 30,8 mm doorsnee een groot uurwerk, dus grote horloges.
• Chronograaf meet maar tot zestig minuten en stopt daarna automatisch.
• Meet in hele seconden, niet in tienden zoals sommige quartzchronografen.
• Wijzers kunnen na een batterijwissel uit lijn raken.
• Geen steentjes en geen decoratie, dus achter een doorzichtige bodem valt er niets te zien.

In Seiko’s eigen chronograafmodellen, waaronder een deel van de stalen chronografen met panda-wijzerplaat. Onder de naam VK63 zit precies hetzelfde uurwerk in horloges van tientallen kleinere merken.

Meer over Seiko als fabrikant lees je op mijn Seiko-overzichtspagina. Wil je weten hoe quartz zich verhoudt tot mechaniek, kijk dan bij quartz horloges en bij automatische horloges. De Japanse quartzconcurrent bespreek ik op de pagina over de Miyota 2115.

De 8T63 is een van de slimste compromissen in de horlogewereld, en het is jammer dat zo weinig mensen weten dat mecha-quartz bestaat.

Wat je hier koopt is het gebruiksgevoel van een dure chronograaf zonder de prijs en zonder het onderhoud. Je verliest het mechanische verhaal, want er zit geen fascinerend uurwerk in dat je door een doorzichtige bodem kunt bewonderen. Maar in dagelijks gebruik doet dit horloge alles wat een chronograaf van vijfduizend euro doet, en het loopt nauwkeuriger.

Waar ik kritisch op ben: Seiko vertelt dit verhaal zelf nauwelijks. In productbeschrijvingen staat gewoon “quartzchronograaf”, en daarmee klinkt het als de goedkoopste variant terwijl het juist de interessantste is. Wie dit uurwerk koopt zonder het te weten, mist de reden waarom het beter is dan de concurrentie.

Zoek je een betaalbare chronograaf en twijfel je tussen een gewone quartzuitvoering en een horloge met een 8T63 of VK63? Neem de mecha-quartz. Het verschil in gevoel is groter dan het verschil in prijs.