Sellita SW200-1 uurwerk: ontstaan toen ETA de kraan dichtdraaide

Er is één bedrijf in de Zwitserse horlogewereld met een verhaal dat te mooi is om waar te zijn. Sellita bouwde decennialang uurwerken in elkaar voor ETA. Toen ETA besloot niet langer aan de concurrentie te leveren, ging Sellita gewoon zelf hetzelfde uurwerk maken.

Ze wisten immers precies hoe het in elkaar zat. Ze hadden er jaren aan gewerkt.

Het resultaat is de SW200-1, en die zit inmiddels in honderden Zwitserse horloges van merken buiten de Swatch Group. Waaronder de twee Maurice Lacroix-modellen die ik heb gereviewd. Daarover later meer. Eerst het uurwerk zelf!

Sellita Watch Co is opgericht in 1950 en zit in La Chaux-de-Fonds, het hart van de Zwitserse horloge-industrie.

Het bedrijf begon niet als ontwerper maar als assembleur. Merken stuurden onafgewerkte ETA-onderdelen naar Sellita, en daar werden ze in elkaar gezet, afgesteld en verstuurd. Decennialang was dat het hele businessmodel: het vakwerk leveren zonder de eigen naam erop.

Het gevolg was dat Sellita rond 2000 honderden geschoolde horlogemakers in dienst had, alle benodigde gereedschappen bezat, en de ETA-kalibers tot in detail kende. Ze wisten letterlijk waar elke schroef hoorde.

In 2002 kondigde de Swatch Group aan dat ETA zou stoppen met het leveren van uurwerken aan merken buiten het eigen concern. De redenering was begrijpelijk: waarom zou je je concurrenten van motoren voorzien?

Voor de rest van de Zwitserse industrie was dat een existentieel probleem. Tientallen merken bouwden hun hele collectie op ETA-kalibers, en die hadden opeens geen leverancier meer.

Sellita zag wat er ging gebeuren en maakte de logische zet. De patenten op het originele ETA-kaliber uit 1971 waren inmiddels verlopen, dus mocht iedereen het namaken. In 2003 kwam de eerste SW200 op de markt, en rond 2008 volgde de verbeterde SW200-1.

Inmiddels produceert Sellita ongeveer achthonderdduizend van deze uurwerken per jaar en is het een van de grootste Zwitserse uurwerkfabrikanten. Zonder dat er ooit een Sellita-logo op een wijzerplaat heeft gestaan.

• Type: automatisch, handmatig opwindbaar, hackend
• Frequentie: 28.800 halve slagen per uur (4 Hz)
• Gangreserve: 38 tot 41 uur
• Steentjes: 26
• Diameter: 25,6 mm (11½ lijn)
• Dikte: 4,6 mm
• Functies: uren, minuten, centrale secondewijzer, snelverstelbare datum
• Opwinding: kogelgelagerde rotor, beide richtingen
• Haarspiraal: Nivarox, Anachron of silicium, afhankelijk van de grade
• Introductie: SW200 in 2003, SW200-1 rond 2008

Die 28.800 slagen zijn het vermelden waard. Dat is een volle Hertz sneller dan de moderne 80-uurskalibers zoals de Powermatic 80, en dat zie je aan hoe vloeiend de secondewijzer loopt: acht stapjes per seconde in plaats van zes.

De vraag die elke koper stelt: krijg ik minder als er een Sellita in zit?

Het eerlijke antwoord is: nee, je krijgt niet minder. De uurwerken zijn dimensie voor dimensie inwisselbaar, ongeveer negentig procent van de onderdelen past over en weer, en dezelfde horlogemaker onderhoudt allebei zonder omscholing.

Dat extra steentje bij Sellita zit op de brug van het opwindmechanisme. Het is een verschil dat je op geen enkele manier merkt.

Wat wél een echt voordeel is: de SW200-1 ondersteunt een datumvenster op drie, zes, negen of twaalf uur. Dat geeft een ontwerper meer vrijheid bij het indelen van de wijzerplaat, en het is een van de redenen dat kleinere merken graag met Sellita werken.

Net als ETA levert Sellita het uurwerk in vier uitvoeringen. De afmetingen en functies zijn identiek, maar de onderdelen en de zorgvuldigheid van de afstelling verschillen.

Dit is belangrijker dan de vraag Sellita of ETA.

Een Top-grade Sellita presteert beter dan een Standard-grade ETA, en dat verschil is groter dan wat er tussen de twee fabrikanten zit. Vermeldt een merk de grade, dan verdient het daar krediet voor.

De SW200-1 is de driewijzer met datum. Sellita bouwt daar een hele reeks omheen:

• SW220: dag- en datumaanduiding
• SW240, SW260, SW270: varianten met andere wijzerindelingen, waaronder een kleine secondewijzer
• SW280, SW290: verdere varianten met complicaties
• SW300: de dunnere tegenhanger, gebaseerd op de ETA 2892-A2
• SW200-2 Power+: een recente uitvoering met ongeveer 65 uur gangreserve, met behoud van dezelfde afmetingen

Die laatste is interessant, want daarmee volgt Sellita eindelijk de trend naar langere gangreserve. Anders dan bij de Swatch Group-kalibers hoeft daar geen frequentie voor omlaag.

• De secondewijzer loopt vloeiend. Acht stapjes per seconde, en dat is merkbaar strakker dan de moderne 80-uurskalibers die op zes zitten.
• Hij hackt en windt met de hand op: Beide vanzelfsprekend op dit niveau, en beide dingen die je bij Japanse instapkalibers zoals de Miyota 82xx niet krijgt.
• De datum verzet snel: Geen twaalf uur doordraaien om bij de volgende datum te komen. Hoe je dat precies doet leg ik uit in tijd en datum instellen.
• De rotor is rustig: Kogelgelagerd en tweerichtingsopwindend, dus je hoort en voelt er weinig van.
• Achtendertig tot eenenveertig uur gangreserve is krap: Doe je hem vrijdagavond af, dan staat hij zondag stil. Dat is de duidelijkste beperking van dit uurwerk, en de reden dat Sellita inmiddels met de Power+ komt.

Staat je horloge stil en wil je weten hoe je hem weer aan de gang krijgt, kijk dan bij automatisch horloge opwinden.

• 28.800 slagen, dus een vloeiende secondewijzer.
• Volledig uitwisselbaar met de ETA 2824-2, dus overal te servicen.
• Beschikbaar in vier grades, van betaalbaar tot chronometergecertificeerd.
• Datumvenster op vier verschillende posities mogelijk, wat ontwerpers meer vrijheid geeft.
• Ruim verkrijgbaar voor merken buiten de Swatch Group.
• Klassiek regelbaar, dus je eigen horlogemaker kan hem bijstellen.

• Gangreserve van rond de veertig uur is naar moderne maatstaven weinig.
• De grade wordt zelden vermeld, waardoor je niet weet wat je koopt.
• Weinig te bewonderen bij de lagere grades: de afwerking is functioneel.
• Servicekosten liggen op Zwitsers niveau, dus fors hoger dan bij een Japans uurwerk.

De SW200-1 is praktisch identiek aan de ETA 2824-2. Dat is ook het grootste voordeel dat ‘ie heeft. Elke horlogemaker die het ene kan, kan het andere. Onderdelen zijn breed verkrijgbaar en voor ongeveer negentig procent uitwisselbaar met die van ETA.

De gebruikelijke serviceinterval ligt op vijf tot zeven jaar bij dagelijks dragen. Een revisie kost je bij een zelfstandige doorgaans een paar honderd euro.

Wel eerlijk zijn: dat is fors meer dan bij een Japans uurwerk, waar vervangen goedkoper is dan repareren. Koop je een tweedehands horloge met een SW200-1 dat jaren geen onderhoud heeft gehad, reken die revisie dan mee in je bod.

Uit mijn eigen reviews:

• Maurice Lacroix Aikon Automatic (als kaliber ML115)
• Maurice Lacroix 1975 Automatic (als kaliber ML115)

Daarnaast gebruiken onder meer Oris, Christopher Ward, TAG Heuer en Baume & Mercier dit uurwerk. Meer over de Zwitserse merken lees je in mijn overzicht van de 20 beste Zwitserse horlogemerken.

Nieuw in mechanische horloges? Begin dan bij automatische horloges.

De SW200-1 is het bewijs dat een uurwerk beoordelen op merknaam nergens toe leidt.

Er zijn kopers die teleurgesteld zijn als ze horen dat er een Sellita in hun horloge zit in plaats van een ETA. Dat is onterecht. De uurwerken zijn technisch inwisselbaar, ze presteren gelijk bij dezelfde grade, en ze worden door dezelfde mensen onderhouden. Het enige waar je op moet letten is of het horloge is verkocht als ETA en er een Sellita in blijkt te zitten, want dan is er iets anders aan de hand.

Wat ik echt waardeer aan dit uurwerk is wat het mogelijk maakte. Zonder Sellita zou de hele Zwitserse middenklasse buiten de Swatch Group in de problemen zijn gekomen. Merken als Oris, Christopher Ward en Maurice Lacroix konden blijven bouwen omdat er een alternatief was.

Waar ik kritisch op ben: net als bij ETA wordt de grade zelden genoemd. Twee horloges met dezelfde SW200-1 kunnen drie keer in nauwkeurigheid verschillen. Dat is informatie die de koper toekomt.