Horloge loopt te langzaam of staat stil? Zo los je het op

Pim Broekstra
Omega Speedmaster loopt achter

Je kijkt op je horloge en de tijd klopt niet. Hij loopt een paar minuten achter, ineens voor, of de secondewijzer staat helemaal stil. Schrik niet: vaak is de oorzaak simpel en los je het zelf op. Een kroon die niet goed vastzit, een lege batterij of een automaat die te weinig gedragen is. In dit artikel zoek je stap voor stap uit wat er aan de hand is.

Kort antwoord

Check eerst of de kroon helemaal is ingedrukt of vastgedraaid. Geef je horloge daarna energie: een nieuwe batterij bij quartz, 30 tot 40 slagen aan de kroon bij een automaat, of daglicht bij solar. Loopt een automaat ineens flink voor, dan is hij waarschijnlijk gemagnetiseerd. Helpt dat allemaal niet, of zie je vocht onder het glas, ga dan naar de horlogemaker.

Eerst: welk uurwerk heb je?

Elk uurwerk heeft zijn eigen kwalen. Weet je niet zeker wat er in jouw horloge zit? Kijk dan tien seconden naar de secondewijzer.

Kompastest magnetisme
  • Quartz: de secondewijzer tikt één keer per seconde. Het horloge loopt op een batterij. Meer lees je in alles over quartz horloges.
  • Automatisch of handopwinder: de secondewijzer lijkt te glijden. In werkelijkheid maakt hij 6 of 8 kleine stapjes per seconde. Het horloge loopt op een veer die je opwindt door hem te dragen of aan de kroon te draaien. Meer lees je in alles over automatische horloges.
  • Solar en kinetic: ook quartz, maar dan met een oplaadbare cel. Solar laadt op met licht, kinetic met de beweging van je arm. Staat er op de wijzerplaat Eco-Drive, Solar of Kinetic, dan heb je zo’n horloge.

Snelle check: vijf minuten werk

Begin altijd met deze stappen, in deze volgorde. De meeste problemen zijn hiermee al opgelost.

  1. Check de kroonStaat de kroon in de stand om de tijd in te stellen, dan staat bij veel horloges de secondewijzer stil. Druk hem helemaal in. Heb je een schroefkroon, zoals bij de meeste duikhorloges? Druk hem in en draai hem rechtsom vast tot hij niet verder kan.
  2. Geef hem energieQuartz: vervang de batterij. Automaat: draai 30 tot 40 keer aan de kroon en draag hem een dag. Solar: leg hem een paar dagen bij een raam.Sommige automaten kun je niet met de kroon opwinden, zoals de Seiko 7S26. Die wind je op door hem te dragen of zachtjes heen en weer te bewegen.
  3. Zet de stopwatch uitHeb je een quartz chronograaf? Laat de stopwatch dan niet de hele tijd doorlopen. Dat kost veel stroom, en de batterij is dan veel sneller leeg.
  4. Doe de kompastestLoopt een automaat ineens flink voor? Check dan of hij gemagnetiseerd is. Hoe dat werkt, lees je in hoofdstuk 5.
  5. Meet 24 uur langZet je horloge precies gelijk met een betrouwbare klok, zoals time.is op je telefoon. Kijk een dag later hoeveel seconden hij afwijkt. Pas dan weet je echt of er iets mis is.

Hoe je een batterij vervangt, lees je in zelf de batterij van je horloge vervangen. Hoe vaak je aan de kroon draait, lees je in automatisch horloge opwinden. En waarom de 7S26 een uitzondering is, lees je in mijn stuk over de Seiko 7S26. Meer over de stopwatch lees je in wat is een chronograaf.

Is de afwijking normaal?

Geen enkel horloge loopt perfect. Een paar seconden per dag is bij een automaat heel gewoon. Elke fabrikant geeft op hoeveel jouw uurwerk mag afwijken. Valt jouw horloge daarbinnen, dan is er niks kapot.

Horloge afwijking per dag
Uurwerk Wat de fabrikant toestaat
Gewone quartz Vaak ±15 seconden per maand
Chronometer (COSC) -4 tot +6 seconden per dag
ETA 2824-2 standaard Gemiddeld ±12 seconden per dag, maximaal ±30
Seiko NH35 -20 tot +40 seconden per dag
Mythe“Een dure automaat loopt op de seconde gelijk.”
Zo zit hetNee. Zelfs een gecertificeerde chronometer mag 4 seconden per dag achterlopen of 6 voorlopen. Een simpel quartz horloge van een paar tientjes is bijna altijd nauwkeuriger dan de duurste automaat.

Wat dat woord chronometer precies betekent, lees je in wat is een chronometer. Meer over de NH35 lees je in mijn stuk over de Seiko NH35.

Mijn horloge loopt te langzaam

Achterlopen is de klacht die ik het vaakst hoor. Meestal is de oorzaak onschuldig.

“Mijn horloge loopt steeds verder achter” Zelf op te lossen

Wat je zietHij verliest elke dag tijd, of loopt na een paar dagen minuten achter.
Waarschijnlijke oorzaakAutomaat: de veer is bijna leeg, omdat je hem te weinig draagt. Met een bijna lege veer loopt het uurwerk minder regelmatig, en meestal trager. Quartz: de batterij is bijna op. Loopt een automaat al jaren steeds trager, dan is de olie in het uurwerk waarschijnlijk opgedroogd.
Wat je doetWind de automaat op met 30 tot 40 slagen en draag hem een dag. Vervang bij quartz de batterij. Loopt hij daarna nog steeds flink achter, dan is een onderhoudsbeurt nodig.

Een mechanisch uurwerk loopt ook niet in elke houding even snel. Liggend op de wijzerplaat loopt hij anders dan op de kroon. Daar kun je handig gebruik van maken.

Pims tip: loopt je automaat een paar seconden per dag achter? Leg hem ’s nachts dan eens een week lang op een andere manier neer: met de wijzerplaat omhoog, of op zijn zijkant met de kroon omhoog. Kijk elke ochtend hoeveel hij afwijkt. Vind je een houding waarin hij voorloopt, dan haalt hij ’s nachts in wat hij overdag verliest.

Een automaat heeft na een jaar of vijf tot tien een onderhoudsbeurt nodig. Dan wordt hij schoongemaakt en opnieuw gesmeerd.

Mijn horloge loopt te snel

Loopt een automaat ineens veel te snel, soms zelfs minuten per dag? Dan is hij bijna altijd gemagnetiseerd.

“Mijn automaat loopt ineens flink voor” Zelf op te lossen

Wat je zietHij liep altijd prima, en nu wint hij tientallen seconden of zelfs minuten per dag.
Waarschijnlijke oorzaakMagnetisme. De haarveer in het uurwerk is magnetisch geworden. De windingen plakken dan een beetje aan elkaar, waardoor de veer sneller heen en weer gaat. Een harde klap kan hetzelfde effect hebben.
Wat je doetDoe de kompastest. Is hij gemagnetiseerd, laat hem dan demagnetiseren. Dat kost weinig en duurt een paar minuten.

Het goede nieuws: magnetisme maakt niks kapot. Het uurwerk raakt alleen van slag. Zo test je het zelf:

Kompastest magnetisme

Heb je geen kompas? Je telefoon heeft er vaak een in de kompas-app. Die werkt ook, al is een echt kompas betrouwbaarder.

Let op: de kompastest werkt alleen bij een mechanisch horloge. In elk quartz uurwerk zit een klein magneetje in het motortje. Bij quartz beweegt de naald dus altijd, ook als er niks aan de hand is.

Demagnetiseren kan de horlogemaker voor je doen. Je kunt ook zelf een simpele demagnetiseerder kopen. Dat is een klein kastje met een knop. Je houdt je horloge erop, drukt op de knop en haalt je horloge langzaam weg terwijl je de knop ingedrukt houdt.

Voorkomen is natuurlijk beter. Leg je horloge niet naast:

  • De magneetsluiting van een tas of laptophoes
  • De hoes van een tablet
  • Een speaker of koptelefoon
  • Een inductiekookplaat

Mijn horloge staat stil

Een horloge dat helemaal stilstaat, lijkt het ergste. Maar meestal is de oplossing hier het simpelst.

“Mijn horloge doet helemaal niks meer” Zelf op te lossen

Wat je zietDe secondewijzer staat stil.
Waarschijnlijke oorzaakQuartz: de batterij is leeg. Automaat: de veer is leeg, omdat je hem een paar dagen niet hebt gedragen. Solar of kinetic: de cel is leeg. Of de kroon staat nog uitgetrokken.
Wat je doetDruk de kroon in. Vervang de batterij, wind de automaat op, of leg je solar een paar dagen bij het raam. Doet hij daarna nog steeds niks, dan is er iets kapot of vuil in het uurwerk.

Een automaat die even stil heeft gelegen, is niet kapot. Na een dag of twee zonder dragen is de veer gewoon leeg. Opwinden, tijd gelijkzetten, klaar.

Bij een kinetic of solar die jaren oud is, kan de oplaadbare cel versleten zijn. Hij laadt dan nog wel op, maar is snel weer leeg. Die cel laat je vervangen.

Mijn secondewijzer springt twee seconden tegelijk

Springt de secondewijzer ineens met twee seconden tegelijk vooruit? Dan is je horloge niet kapot. Hij geeft je juist een seintje.

“Mijn secondewijzer slaat telkens een seconde over” Zelf op te lossen

Wat je zietDe secondewijzer staat twee seconden stil en springt dan twee streepjes verder.
Waarschijnlijke oorzaakDe batterij of de oplaadbare cel is bijna leeg. Veel quartz, solar en kinetic horloges doen dit expres om stroom te besparen en je te waarschuwen.
Wat je doetQuartz: vervang de batterij. Solar: leg hem bij het raam. Kinetic: draag hem een paar dagen en beweeg flink met je arm. Na het opladen gaat de wijzer vanzelf weer per seconde.

Hapert de secondewijzer van een automaat? Dat is geen seintje. Dan is er iets mis in het uurwerk en ga je naar de horlogemaker.

Wat je beter niet zelf doet

Sommige dingen lijken handig, maar maken het probleem groter.

Veelgemaakte fouten

Aan de regulateur draaien om hem sneller of langzamer te laten lopenDaarvoor moet je de kast open en heb je een timegrapher nodig. Laat het afstellen over aan de horlogemaker.
Met een sterke magneet testen of hij reageertDaarmee magnetiseer je hem juist. Gebruik een gewoon kompas.
De datum verzetten tussen 21:00 en 03:00Dan is het datummechaniek al bezig met omspringen. Zet de wijzers eerst op half zeven, zet dan de datum en draai daarna pas de tijd goed.
Een solar horloge op de verwarming of het dashboard leggen om sneller op te ladenHitte is slecht voor de cel en het uurwerk. Een vensterbank in het daglicht is genoeg.

Hoe je de datum veilig instelt, lees je in tijd en datum van je horloge instellen.

Wanneer ga je naar de horlogemaker?

Heb je alles uit de snelle check gedaan en is het probleem er nog? Of zie je een van deze signalen? Dan houdt het zelf doen op.

Hier stop ik en ga ik naar de horlogemaker

  • Je ziet vocht of condens onder het glas
  • Je hoort iets rammelen of schuren in de kast
  • De kroon draait stroef of zwaar
  • Hij blijft ver buiten de waarden uit hoofdstuk 3, ook na opwinden en demagnetiseren
  • Een nieuwe batterij lost het niet op

Bij vocht moet je snel zijn. Hoe langer het erin zit, hoe meer schade.

Bij de horlogemaker wordt je horloge meestal eerst gemeten op een timegrapher. Dat apparaat luistert naar het tikken en laat zien hoe het uurwerk loopt. Vaak test hij ook of de kast nog waterdicht is. Daarna weet je of afstellen genoeg is, of dat het uurwerk een schoonmaakbeurt nodig heeft.

Zit er vocht in? Lees dan meteen vocht in je horloge. Wil je weten hoe waterdicht je horloge eigenlijk is, lees dan alles over waterdichtheid.

Conclusie

Een horloge dat achterloopt, voorloopt of stilstaat, is meestal niet kapot. Kijk eerst naar de kroon en geef hem energie. Loopt een automaat ineens veel te snel, denk dan aan magnetisme. Meet daarna 24 uur, en vergelijk het met wat de fabrikant toestaat. Pas als dat allemaal niet helpt, of als je vocht of geluiden opmerkt, is het tijd voor de horlogemaker.

Mijn advies

Ken je horloge. Weet welk uurwerk erin zit en hoeveel het mag afwijken. Dan schrik je niet van een paar seconden, en zie je meteen wanneer er echt iets mis is.

Hoe ik dit weet

Als ik zelf een horloge heb dat niet goed loopt, begin ik altijd met de kroon en de kompastest. De afwijkingen in hoofdstuk 3 komen uit de specificaties van de fabrikanten en de COSC-norm.