Vocht in je horloge: wat je meteen doet en wanneer je naar de horlogemaker gaat

Pim Broekstra
Rolex datejust ligt te drogen

Je kijkt op je horloge en ziet een waas onder het glas. Of erger: kleine druppeltjes. Schrik je? Terecht, maar paniek is niet nodig. Het verschil tussen een onschuldige waas en een echt probleem zie je in een paar minuten. In dit artikel lees je hoe je dat ziet, wat je meteen doet en wanneer je beter direct naar de horlogemaker gaat.

Kort antwoord

Een lichte waas die binnen een uur wegtrekt, is meestal condens en geen probleem. Blijft de waas, komt hij terug of zie je druppels, dan zit er water in en lekt je horloge. Droog dan de buitenkant, draai niet aan de kroon zolang het horloge nat is, en ga dezelfde of de volgende dag naar de horlogemaker.

Condens of water? Zo zie je het verschil

Er zit altijd een beetje vocht in de lucht in je horloge. Wordt het glas plotseling koud, bijvoorbeeld als je van een warme kamer naar buiten loopt of je handen onder koud water houdt, dan slaat dat vocht neer op de binnenkant van het glas. Net als een raam in de badkamer.

Waas en vocht onder het glas van een horloge herkennen
Figuur 1. Een waas onder het glas: condens of een lek?
  1. Kijk wat je zietEen gelijkmatige, melkachtige waas wijst op condens. Losse druppels of een natte wijzerplaat wijzen op water.
  2. Wacht een uurLeg het horloge op een droge plek op kamertemperatuur. Trekt de waas weg, dan was het condens.
  3. Let op of het terugkomtKomt de waas de dagen erna terug, ook zonder grote temperatuurverschillen, dan komt er vocht binnen. Dan is je horloge niet meer goed dicht.

Citizen schrijft het in zijn handleidingen kort: een waas die snel wegtrekt is geen probleem, een waas die blijft moet je laten nakijken. Seiko zegt hetzelfde: blijft de binnenkant van het glas lang beslagen of zie je druppels, dan is de waterdichtheid niet meer in orde.

Hoe komt er vocht in je horloge?

Vocht komt bijna altijd binnen via een van deze plekken:

  • Versleten pakkingen: de rubberen ringetjes bij de kroon, het glas en de achterkant drogen in de loop van de jaren uit en sluiten dan minder goed.
  • Een kroon die niet goed dicht zit: vooral een schroefkroon die je na het instellen bent vergeten vast te draaien.
  • Een barst of schilfer in het glas: soms nauwelijks te zien. Lees meer in alles over horlogeglas.
  • Na een batterijwissel: als de kast daarna niet goed dicht is gegaan, of als er vochtige lucht is ingesloten.
  • Warmte en stoom: in de douche, het bad of de sauna zetten de onderdelen uit en krimpen ze daarna weer. Zeep en stoom laten pakkingen sneller verouderen, schrijft Seiko.
  • Verkeerde verwachtingen: een horloge dat “30 meter waterdicht” is, is niet gemaakt om mee te zwemmen.
Mythe“Op de achterkant staat 30 meter, dus ik kan ermee zwemmen.”
Zo zit het30 meter (3 bar) betekent spatwater: handen wassen en regen. Voor zwemmen wil je minstens 10 bar. Om te duiken wil je een echt duikhorloge.

Een echt duikhorloge herken je aan het woord “Diver’s” op de wijzerplaat. Zo’n horloge is getest volgens ISO 6425* en is minimaal tot 100 meter waterdicht. Wat elke waarde betekent, lees je in waterdichtheid bij horloges.

* ISO 6425: de internationale norm voor duikhorloges, met strengere tests dan voor een gewoon waterdicht horloge.

Oude en vintage horloges zijn een geval apart. Hun pakkingen zijn vaak decennia oud. Ga er dus van uit dat ze niet meer waterdicht zijn, wat er ook op de achterkant staat.

Eerste hulp: wat je meteen doet

Zie je vocht? Doe dan dit, in deze volgorde:

  1. Doe je horloge afJe pols is warm en vochtig. Dat maakt het erger.
  2. Maak de buitenkant helemaal droogDep de kast, de kroon en de band met een zachte, droge doek. Vooral rond de kroon.Draai of trek niet aan de kroon zolang het horloge nat is. Dan loopt er water in. Dat staat ook in de handleidingen van Seiko en Grand Seiko.
  3. Bekijk wat je zietAlleen een waas? Ga naar stap 4. Druppels of een natte wijzerplaat? Sla stap 4 over en ga naar de horlogemaker.
  4. Laat condens eruitIs de buitenkant helemaal droog, trek dan de kroon uit (draai een schroefkroon eerst los). Zo kan het vocht makkelijker weg. Leg het horloge in een afgesloten bakje met zakjes silicagel, met de wijzerplaat naar boven, voor een dag of twee.
  5. Kroon weer dichtIs de waas weg, druk de kroon in en draai een schroefkroon weer vast. Zet daarna de tijd en datum goed, zie tijd en datum instellen.
Stappenplan voor wat je doet bij vocht in je horloge
Figuur 2. Eerste hulp bij vocht in je horloge.

Let op: geen föhn op de warme stand, geen oven, niet op de verwarming en niet in de felle zon. Te veel warmte beschadigt de pakkingen en de olie in het uurwerk. Seiko raadt aan een horloge niet lang op een plek te leggen die warmer is dan 35 graden.

Wat zie je, en wat doe je?

Vier situaties, van onschuldig tot serieus.

Een waas die binnen een uur wegtrekt Zelf op te lossen

Wat je zietEen gelijkmatige waas na een temperatuurwissel, die vanzelf verdwijnt.
Waarschijnlijke oorzaakCondens van het beetje vocht dat altijd in een horloge zit.
Wat je doetNiks, of de eerste hulp hierboven. Houd in de gaten of het terugkomt.

Komt de waas steeds terug, dan is het een ander verhaal:

Een waas die blijft of steeds terugkomt Horlogemaker

Wat je zietDe waas trekt niet weg, of is er na een paar dagen weer.
Waarschijnlijke oorzaakEr komt vocht binnen. Een pakking sluit niet meer goed.
Wat je doetLaat de pakkingen vervangen en het horloge op druk testen.

Zie je echte druppels, dan heb je haast:

Druppels of een natte wijzerplaat Horlogemaker

Wat je zietLosse druppels onder het glas, of vlekken op de wijzerplaat.
Waarschijnlijke oorzaakEr is water binnengekomen, via de kroon, het glas of de achterkant.
Wat je doetBuitenkant drogen, kroon dicht laten en dezelfde of de volgende dag naar de horlogemaker. Roest begint snel.

En het ergste geval:

Je horloge staat stil na zwemmen of douchen Horlogemaker

Wat je zietHet horloge loopt niet meer, of de wijzers haperen, na contact met water.
Waarschijnlijke oorzaakWater in het uurwerk. Bij een quartz kan ook de batterij of de elektronica geraakt zijn.
Wat je doetNiet zelf openmaken en niet blijven proberen. Direct naar de horlogemaker.

Staat je horloge stil zonder dat er water bij is gekomen, lees dan als je horloge te langzaam loopt of stilstaat.

Zelf drogen: wat werkt en wat niet

Zelf drogen is alleen voor condens. Zit er echt water in, dan droog je hooguit de buitenkant en ga je naar de horlogemaker.

Methode Werkt het? Waarom
Silicagel in een afgesloten bakje Ja Trekt vocht uit de lucht, schoon en zonder stof. De beste keus.
Droge kamer op kamertemperatuur Ja Langzaam, maar veilig.
Ongekookte rijst Een beetje Werkt minder goed dan silicagel en laat stof en zetmeel achter rond de kroon.
Föhn op de koude stand Een beetje Helpt de buitenkant drogen, niet de binnenkant.
Föhn op warm, verwarming, oven of felle zon Nee Te heet. Beschadigt de pakkingen, de olie en soms de lijm van het glas.
Het glas poetsen Nee Het vocht zit aan de binnenkant. Poetsen of polijsten doet niks.

Pims tip: bewaar de zakjes silicagel uit schoenendozen en verpakkingen in een potje. Dan heb je ze klaar liggen als je ze nodig hebt.

Een vintage horloge droog je niet zelf. Daar is de kans te groot dat er al roest of oude olie zit. Breng het direct naar een horlogemaker die vintage horloges doet.

Wat de horlogemaker doet

Is er water binnengekomen, dan is drogen niet genoeg. Het water heeft dan de olie in het uurwerk aangetast en er kan roest ontstaan. Een horlogemaker pakt het zo aan:

  1. Kast openenMet speciaal gereedschap, zonder krassen. Waarom je dat liever niet zelf doet, lees je in een horloge openmaken.
  2. Uurwerk uit elkaarAlle onderdelen worden losgehaald en nagekeken op roest.
  3. Schoonmaken en drogenDe onderdelen gaan in een ultrasoon bad en worden daarna helemaal gedroogd.
  4. Nieuwe olieHet uurwerk wordt weer in elkaar gezet en opnieuw gesmeerd.
  5. Nieuwe pakkingenBij de kroon, het glas en de achterkant.
  6. DruktestHet horloge wordt getest op waterdichtheid voor je het terugkrijgt.
Een horloge met vocht erin bij de horlogemaker
Figuur 3. Water in het uurwerk is werk voor de horlogemaker.

Wat het kost, hangt af van hoe ver het water is gekomen. Nieuwe pakkingen en een druktest zijn een klein klusje. Een nieuw glas zit daar net boven. Een complete revisie is een flinke uitgave, en bij luxe merken nog meer. Een doorlooptijd van een week is normaal, bij een merkdealer kan het maanden duren.

Bij een goedkoop modehorloge is een revisie vaak duurder dan een nieuw horloge. Bij een horloge met waarde, of waar je aan gehecht bent, is het de investering waard.

Voorkomen is beter

Wel doen

  • Na het instellen de kroon altijd helemaal indrukken of vastdraaien
  • Na elke batterijwissel een druktest laten doen
  • Duik- en zwemhorloges regelmatig laten testen
  • Kroon en achterkant schoonhouden
  • Leren band afwisselen, leer neemt vocht op

Niet doen

  • Douchen, in bad of de sauna met je horloge
  • Aan de kroon draaien als het horloge nat is
  • De kraan direct op je horloge zetten
  • Van de zon direct het koude water in
  • Een vintage horloge nat laten worden

Hoe vaak je je horloge laat testen, hangt af van wat je ermee doet. Zwem of duik je ermee, laat het dan elk jaar testen. Draag je het alleen droog, dan is een test bij elke batterijwissel of revisie genoeg. Citizen raadt bij zijn duikhorloges aan de pakkingen ongeveer elke twee jaar te vervangen.

Regelmatig schoonmaken helpt ook, want vuil rond de kroon laat de pakking sneller slijten. Lees hoe in je horloge schoonmaken. En laat je de batterij zelf vervangen, lees dan eerst zelf de batterij vervangen. Daar staat ook hoe je de kast weer goed dichtkrijgt.

Hier stop ik en ga ik naar de horlogemaker

  • Er zitten druppels onder het glas of vlekken op de wijzerplaat.
  • De waas blijft langer dan een dag, of komt steeds terug.
  • Het horloge loopt niet meer goed na contact met water.
  • Er zit een barst in het glas.
  • Het is een vintage horloge.

Hoe sneller je gaat, hoe kleiner de schade. Water en roest wachten niet.

Conclusie

Mijn oordeel

Een waas die vanzelf wegtrekt, is meestal niks om je zorgen over te maken. Een waas die blijft of druppels onder het glas zijn dat wel. Droog dan de buitenkant, blijf van de kroon af zolang hij nat is en ga snel naar de horlogemaker. Hoe sneller je bent, hoe kleiner de rekening.

Hoe ik dit weet

De adviezen over condens, de kroon en warmte komen uit de handleidingen van Seiko, Grand Seiko en Citizen. Wat een horlogemaker doet, heb ik nagekeken bij beschrijvingen van revisies door horlogemakers.

De droogmethodes heb ik vergeleken met wat horlogemakers en eigenaren aanraden.