Inhoudsopgave
- 01. Lees dit eerst: wanneer wel en wanneer niet
- 02. Ken je materiaal en afwerking
- 03. Wat heb je nodig?
- 04. Voorbereiden: schoonmaken, bekijken en afplakken
- 05. Microkrasjes wegpoetsen op gepolijst staal
- 06. Geborsteld staal bijwerken
- 07. Diepere krassen: de grens van wat thuis kan
- 08. Randen en facetten scherp houden
- 09. De stalen band en sluiting
- 10. Plexiglas opfrissen, en waarom ander glas niet kan
- 11. Veelgemaakte fouten, en wanneer naar de horlogemaker
- 12. Veelgestelde vragen
- 13. Conclusie
Na een paar jaar dragen heeft elk horloge ze: fijne krasjes op de sluiting, swirls op de kast en een tikje op de rand. Met een poetsdoekje en een beetje geduld haal je veel daarvan zelf weg. Maar polijsten is altijd een klein beetje materiaal weghalen. Doe je het verkeerd, dan rond je scherpe randen af of poets je een geborstelde afwerking kapot, en dat krijg je nooit meer terug. In dit artikel lees je wat je zelf kunt, met welke middelen en in welke volgorde, en wanneer je het beter aan een horlogemaker overlaat.
Kort antwoord
Lichte krasjes op gepolijst staal haal je weg met een poetsdoekje zoals Cape Cod, met lichte druk en rechte halen. Geborsteld staal werk je bij met een fijn Scotch-Brite-pad, altijd in de richting van de bestaande strepen. Plexiglas poets je met Polywatch. Laat goud, coatings, keramiek, saffier en diepe krassen aan een horlogemaker over. En plak altijd af wat je niet wilt raken.
Lees dit eerst: wanneer wel en wanneer niet
Polijsten klinkt onschuldig, maar elke poetsbeurt haalt een dun laagje materiaal weg. Bij een modern stalen horloge dat je elke dag draagt, is dat geen probleem. Bij een vintage horloge kan het de waarde flink drukken. Verzamelaars letten juist op scherpe randen en originele afwerking, en een kast die te vaak gepolijst is, heet in hun wereld “overpolished”.

Wel zelf doen
- Lichte krasjes en swirls op gepolijst staal
- Geborsteld staal voorzichtig bijwerken, in één richting
- Plexiglas opfrissen met Polywatch
- De sluiting en de band, waar de meeste krasjes zitten
Niet zelf doen
- Vintage horloges met verzamelwaarde
- Vergulde of verchroomde kasten, en PVD- of DLC-coatings
- Diepe krassen en deuken
- Scherpe facetten en randen zonder ze af te plakken
- Mineraalglas en saffierglas
Mijn vuistregel: liever een paar krasjes die bij het leven van je horloge horen, dan een kast die zijn vorm kwijt is.
Ken je materiaal en afwerking
Het materiaal en de afwerking bepalen wat je kunt doen. Kijk dus eerst goed: glanst het als een spiegel (gepolijst of hoogglans), of zie je fijne strepen in één richting (geborsteld of satijn)? Veel horloges hebben allebei, bijvoorbeeld een geborstelde bovenkant en gepolijste zijkanten.
| Materiaal | Zelf te doen? | Hoe |
|---|---|---|
| Gepolijst staal | Ja | Poetsdoekje of milde poetspasta, met de hand. Geen elektrisch gereedschap |
| Geborsteld staal | Ja | Fijn Scotch-Brite-pad, alleen in de richting van de strepen |
| Titanium | Beperkt | Licht bijborstelen kan. Titanium hoogglans krijgen lukt thuis bijna niet |
| Massief goud | Alleen schoonmaken | Zacht metaal, krast snel en poetst snel weg. Laat het aan een horlogemaker |
| Verguld of verchroomd | Nee | Je poetst door de dunne laag heen naar het metaal eronder |
| PVD of DLC | Nee | Een harde gekleurde laag, vaak zwart. Krassen kun je niet wegpoetsen |
| Keramiek | Nee | Te hard om thuis te polijsten. Alleen schoonmaken |
| Plexiglas | Ja | Polywatch, of bij heel lichte krasjes tandpasta |
| Mineraal- of saffierglas | Nee | Te hard, en je beschadigt de antireflectielaag |

Over glas lees je meer in alles over horlogeglas en in mijn artikel over saffierglas. Heeft je horloge een keramische bezel, lees dan in wat is een bezel waarom die bijna niet krast, maar wel kan barsten.
Wat heb je nodig?
Voor de meeste klussen heb je genoeg aan de basis. De rest is handig als je vaker poetst:
Wat heb je nodig
- Microvezeldoek en een zachte mat: om op te werken en mee na te poetsen.
- Lauw water met een druppel afwasmiddel: om vuil weg te halen voor je begint.
- Schilderstape: om af te plakken wat je niet wilt raken.
- Poetsdoekje voor metaal: zoals Cape Cod, voor gepolijst staal.
- Scotch-Brite-pad, grijs (7448): de fijnste soort, voor geborsteld staal.
- Polywatch: voor plexiglas.
- Isopropylalcohol: om metaal te ontvetten, zodat je het echte resultaat ziet. Niet op plexi.
- Loep van 10x: om krasjes en randen goed te bekijken.
- Houten roerstaafje: om tape strak in hoekjes te drukken.
- Klein vlak blokje: van hout, acryl of glas, om schuurpapier of een pad recht te houden.
- Pennentang voor de band: om de band van de kast te halen.
- Ultrasoonreiniger: voor de stalen band en de sluiting.

Voorbereiden: schoonmaken, bekijken en afplakken
Sla dit niet over. Een korreltje zand onder je doek maakt nieuwe krassen, en een rand die je niet hebt afgeplakt, is zo afgerond.
- Zorg voor goed lichtWerk aan een vaste tafel met daglicht of een bureaulamp, op een zachte mat.
- Haal de band erafBij een stalen band ook de sluiting, als dat kan. Hoe dat werkt, lees je in je horlogebandje vervangen.
- Maak alles schoonLauw water met een druppel afwasmiddel, een zacht borsteltje, en goed drogen met microvezel. Meer hierover in je horloge schoonmaken.Zit de kroon helemaal dicht? Anders komt er water in.
- Bekijk de krassenMet een loep of goed licht. Zijn het fijne krasjes of echte groeven? Is het gepolijst of geborsteld?
- Plak afPlak alles af wat je niet wilt raken: het glas, de bezel, de kroon, gravures en vlakken met een andere afwerking. Werk de tape strak langs randen en facetten, en druk hem met een houten staafje in de hoeken.
Plak ook de naad tussen de kast en de achterkant en rond de kroon af. Poetspasta die daar in kruipt, hoort niet bij je pakkingen. Waarom die zo belangrijk zijn, lees je in waterdichtheid bij horloges.
Microkrasjes wegpoetsen op gepolijst staal
Dit is de klus die het meest vergeeft, en die het meeste oplevert.
- Poetsmiddel op de doekGebruik een poetsdoekje zoals Cape Cod, of een klein beetje milde poetspasta op een katoenen doek. Nooit rechtstreeks op de kast.
- Rechte halen, weinig drukPoets met korte, rechte halen in één richting. Laat het middel het werk doen, niet je spieren.
- Kijk na een halve minuutVeeg het metaal schoon met microvezel en een beetje alcohol, zodat je ziet wat je hebt gedaan.
- Stop op tijdZijn de swirls weg of duidelijk minder, dan ben je klaar. Een krasje dat niet weg wil, is te diep voor een doekje.

Pims tip: Cape Cod-doekjes kun je steeds opnieuw gebruiken, hoe zwart ze ook worden. Bewaar ze in het zakje of blikje, dan drogen ze niet uit. En draag handschoentjes, als ze erbij zitten: het middel is niet goed voor je huid.
Geborsteld staal bijwerken
Bij geborsteld staal draait alles om richting en gelijkmatigheid. Je maakt de streepjes niet weg, je trekt nieuwe streepjes in precies dezelfde richting.
Let op: gebruik geen poetsdoekje op geborsteld staal. Cape Cod zegt zelf dat de doekjes niet bedoeld zijn voor geborstelde metalen. Je poetst de strepen dan glanzend weg, en krijgt een vlek die er niet meer bij past.
- Zoek de richtingKijk met een loep of in het licht welke kant de strepen op lopen. Op een band meestal over de lengte, op de kast vaak van de kroon naar de andere kant of van de bezel naar de bandaanzet.
- Plak de randen afBegin aan de rand van de tape en trek daarlangs, zodat je niet op een gepolijst vlak komt.
- Lange, rechte halenMet een grijs Scotch-Brite-pad (7448, ultra fine), van het ene eind naar het andere, met weinig druk. Werkt grijs niet, probeer dan de bordeauxrode (7447, very fine).Nooit rondjes draaien. Dat geeft wolkerige vlekken.
- Check na drie of vier halenVergelijk met de rest van het horloge. Liever te weinig dan te veel.
Zie je verschillende richtingen op één vlak, of weet je het niet zeker, laat het dan zo. Een verkeerde richting valt meer op dan het krasje dat je wilde weghalen.
Diepere krassen: de grens van wat thuis kan
Voel je de kras met je nagel, dan is hij te diep voor een poetsdoekje. Dan moet je echt materiaal weghalen, en dat is precies waar het mis kan gaan. Mijn advies: breng hem naar een horlogemaker. Wil je het toch zelf proberen, doe dat dan alleen op een vlak, gepolijst deel en nooit op een ronde rand.
- Plak strak afDe tape is je rem. Plak hem precies tot de rand van het vlak dat je bewerkt.
- Begin fijn en werk natWaterproof schuurpapier van korrel 2000, plat op een klein blokje, met een druppel water. Lichte, rechte halen.
- Werk naar fijner toeVan 2000 naar 3000 naar 5000. Ga pas door als de krassen van de vorige korrel weg zijn.
- Poets naHaal de glans terug met een poetsdoekje of milde pasta.
Let op: wat je eraf schuurt, komt nooit meer terug. Raak je de vorm of de lijn van een facet, dan zie je dat voor altijd. Accepteer liever een klein krasje dan blijvende schade.

Randen en facetten scherp houden
De scherpe lijnen van een kast bepalen het karakter van je horloge. Slordig poetsen maakt ze zacht en rond, en dan ziet een horloge er ineens goedkoper uit.
Wel doen
- Facetten altijd afplakken
- Langs een rand werken, nooit eroverheen
- Een vlak, hard blokje gebruiken om de druk te verdelen
Niet doen
- Zomaar over een facet heen poetsen
- Een zachte ondergrond, die randen afrondt
- Rondjes draaien over een scherpe overgang
De regel: een rand werk je van één kant naar de rand toe, en daar stop je.

Hoe de kast is opgebouwd en waar die randen zitten, lees je in mijn gids over de horlogekast.
De stalen band en sluiting
Op de band en de sluiting zitten meestal de meeste krasjes, omdat die over je bureau en laptop schuren. Een band heeft vaak twee afwerkingen naast elkaar: gepolijste middenschakels en geborstelde buitenschakels.
- Haal de band los en maak hem schoonHet liefst in een ultrasoonreiniger met lauw water en een druppel afwasmiddel. Daarna goed drogen.
- Poets de gepolijste middenschakelsPlak de geborstelde buitenschakels af en poets de middenschakels met een poetsdoekje, in rechte halen.
- Borstel de buitenschakelsHaal de tape weg, plak de middenschakels af en werk schakel voor schakel met het grijze pad, in de richting van de strepen.De strepen moeten over de schakels heen netjes doorlopen. Houd de band in het licht om dat te checken.
- Werk de sluiting bijMeestal geborsteld. Laat het logo met rust en houd de knopjes van de sluiting droog en schoon.

Plexiglas opfrissen, en waarom ander glas niet kan
Plexiglas, ook wel acrylglas of hesalite, is zacht. Het krast snel, maar krasjes poets je er net zo snel weer uit. Daarom zit het nog op horloges als de klassieke Omega Speedmaster.
- Maak het glas schoonMet lauw water en een microvezeldoek.
- Plak de bezel afZodat je het metaal eromheen niet raakt.
- Een klein beetje PolywatchEen druppel ter grootte van een rijstkorrel op het glas.
- Poets een paar minutenMet een zachte katoenen doek, in kleine rondjes of rechte halen, met lichte druk.
- Poets naMet een schone, droge doek, tot alle pasta weg is. Herhaal als het nodig is.
Bij heel lichte krasjes werkt een klein beetje witte tandpasta ook, omdat daar een heel fijn schuurmiddel in zit. Polywatch werkt sneller en mooier.
Over alcohol op plexiglas lopen de meningen uiteen. Sommige horlogemakers zagen er fijne barstjes door ontstaan, anderen zien na het schoonmaken met alcohol geen enkel verschil. Een fabrikant als Lorier raadt het af. Mijn advies: maak plexi alleen schoon met water en een microvezeldoek, en gebruik alcohol alleen op metaal.
Mineraalglas en saffierglas laat je met rust. Polywatch werkt er niet op, en je beschadigt de antireflectielaag. Een kras in saffier of mineraal is meestal een nieuw glas.
Veelgemaakte fouten, en wanneer naar de horlogemaker
Dit gaat het vaakst mis:
Veelgemaakte fouten
Soms is een horlogemaker gewoon de betere keuze. Die werkt met polijstschijven, kan een geborstelde afwerking precies nadoen en kan een beschadigde rand of bandaanzet zelfs opbouwen met een laser. Voor een simpele borstelbeurt betaal je een paar tientjes, voor een complete opknapbeurt van kast en band al snel een paar honderd euro. Reken op een paar dagen tot een paar weken.
Hier stop ik en ga ik naar de horlogemaker
- Diepe groeven, putjes of een deuk die je met de hand niet vlak krijgt.
- Een bandaanzet of facet die al scheef of rond is.
- Goud, vergulde delen, PVD, DLC of keramiek.
- Een kras of beschadigde antireflectielaag op mineraal- of saffierglas.
- Een vintage horloge waarbij de originele staat telt.
Bij een horloge met waarde is een professionele poetsbeurt goedkoper dan de waarde die je kwijt bent na een mislukte.

Veelgestelde vragen
Vragen die ik vaak krijg
Kost polijsten waarde?
Bij een vintage horloge vaak wel, omdat er materiaal en originele afwerking verdwijnt. Bij een modern horloge dat je elke dag draagt, valt het mee. Daar zien de meeste kopers liever een frisse kast dan een vol krasjes.
Kan ik een DLC- of PVD-coating bijwerken?
Nee. Een kras in zo’n laag kun je niet plaatselijk herstellen. Alleen opnieuw coaten door een specialist, en dat is meestal duur.
Werkt Polywatch op saffier of mineraalglas?
Nee, Polywatch is alleen voor plexiglas. Op hard glas doet het niks, en je kunt de antireflectielaag beschadigen.
Hoeveel druk is veilig met een poetsdoekje?
Zo weinig mogelijk, ongeveer het gewicht van je hand. Werk in korte rondes en kijk tussendoor. Gaat het niet weg, dan is de kras te diep voor een doekje.
Conclusie
Met een poetsdoekje, een grijs Scotch-Brite-pad, een tube Polywatch en een rol schilderstape kom je een heel eind. Ken je materiaal en je afwerking, werk met weinig druk en in de goede richting, en stop op tijd.
Mijn oordeel
Zelf polijsten is prima voor lichte krasjes op staal en plexi, en vooral op de band en de sluiting. Daar zit de meeste slijtage en daar zie je het verschil het snelst. Diepe krassen, scherpe facetten, coatings en vintage horloges laat ik aan een horlogemaker over. Een paar krasjes horen bij een horloge dat gedragen wordt.
Hoe ik dit weet
Wat Cape Cod wel en niet kan, komt uit de gebruiksaanwijzing van Cape Cod. Welk Scotch-Brite-pad hoe fijn is, komt van 3M. Over Polywatch en alcohol op plexiglas heb ik de adviezen van fabrikanten als Lorier naast ervaringen van horlogemakers gezet, en daar lopen de meningen uiteen.
De aanpak per materiaal en afwerking is de werkwijze die horlogemakers zelf aanraden: weinig druk, de richting van de afwerking volgen en alles afplakken wat je niet wilt raken.